Ανάμεσα στις παραδόσεις αυτές ξεχωρίζει το μεγαλείο του κινήματος της Αντίστασης των λαών, της πάλης για ελευθερία απέναντι στην φασιστική πανούκλα. Απέναντι στο πισωγύρισμα της ιστορίας, στα «μεσάνυχτα του αιώνα», το Ολοκαύτωμα, την εξόντωση κάθε φωνής που αντιστέκεται, την κτηνωδία. Ο ελληνικός λαός πλήρωσε βαρύ τίμημα. 300.000 πεθάνανε από την πείνα, τα μπλόκα, τις μαζικές εκτελέσεις και τους πυρπολισμούς χωριών και πόλεων.
Παρά την πείνα και την εξαθλίωση, παρά την τρομοκρατία και τις εκτελέσεις, το πρώτο μαζικό κίνημα Αντίστασης στην Ευρώπη έμελε να γεννηθεί στην χώρα μας. Με μαχητικές απεργίες στην Αθήνα και δυνατό αντάρτικο στην ύπαιθρο, με επί κεφαλής τις δυνάμεις του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ, ενάντια στους γερμανούς καταχτητές, τους ντόπιους υποτακτικούς και επιχειρηματίες συνεταίρους τους, τους μαυραγορίτες και τους μεταξικούς ταγματασφαλίτες της Κατοχής. Το εργατικό – λαϊκό κίνημα και οι οργανώσεις του μπήκαν μπροστά στην μάχη για για την σωτηρία «απ’ την πείνα - κι’ απ’ τη σκλαβιά» αλλά και την συνολική κοινωνική απελευθέρωση, με το όπλο στο χέρι! Στο διώξιμο του φασίστα κατακτητή, όχι για να γυρίσουμε στον Παπαντρέου, τον βασιλιά και τους αστούς πολιτικάντηδες που έφυγαν από την μάχη, αλλά στην «Λαοκρατία». Στην πρώτη κυβέρνηση που ψήφισαν οι γυναίκες. Στην άνθιση των οργάνων της λαϊκής αυτοδιοίκησης, αυτοοργάνωσης, λαϊκής δικαιοσύνης.
